Er is een fout opgetreden, probeer het later opnieuw.

Op de hoogte blijven via onze nieuwsbrief?

Elektrisch rijden
Elektrisch rijden

Elektrisch rijden is de toekomst, maar hoe wordt de nodige stroom opgewekt?

Een auto met verbrandingsmotor (op benzine of diesel) stoot o.a. koolstofdioxide en fijnstof uit. Koolstofdioxide (CO2) is een broeikasgas en één van de voornaamste oorzaken van de klimaatverandering. Om het tij te keren, zullen we grote inspanningen moeten doen, ook op het vlak van mobiliteit: ons wagenpark moet verduurzamen. We moeten af van die fossiele verbrandingsmotoren. Elektrisch rijden vormt dus absoluut een deel van de oplossing, maar dan wel liefst opgeladen met koolstofarme elektriciteit (hernieuwbare én kernenergie).

De elektrische wagen (EV) is een interessante optie om ons wagenpark te verduurzamen. Tal van steden bannen nu al auto’s met verbrandingsmotoren die een te hoge CO2-uitstoot hebben. Elektrische wagens hebben geen directe CO2-uitstoot, de bijhorende batterijen worden goedkoper en vrijwel alle automerken investeren in elektrische modellen.

Bedrijfswagens als hefboom

Het akkoord van de Belgische federale regering rond de bedrijfswagens en salariswagens (mei 2021), kan deze evolutie in een stroomversnelling brengen. Vanaf 2026 zullen nieuwe bedrijfswagens namelijk enkel nog aftrekbaar zijn als ze volledig emissievrij zijn (hybride wagens zouden voor de helft aftrekbaar zijn). Misschien is dat wel het finale duwtje dat de EV nodig had om door te breken in ons land.

Een grote doorbraak van de elektrische wagen kan zorgen voor een sterke vermindering van de CO2-uitstoot (want minder auto’s op benzine/diesel) en kan zo een aanzienlijke bijdrage leveren in de strijd tegen klimaatverandering. Zeker als die elektriciteit op een koolstofarme manier wordt opgewekt.

Enkele cijfers

Momenteel rijden er in ons land zo'n 24.000 elektrische voertuigen (aangedreven via een batterij) en 155.000 plug-in hybrides (met batterij en verbrandingsmotor) rond, op de bijna 6 miljoen wagens van het Belgische wagenpark. België telt ongeveer 1.250.000 bedrijfswagens en salariswagens. Bedoeling is om de bedrijfswagens als hefboom te gebruiken om het volledige wagenpark op termijn te verduurzamen.

Met andere woorden: door de beslissing van de regering verwachten we tegen 2026 maar liefst 50 keer meer elektrische voertuigen dan in 2020.

Gevolgen voor elektriciteitsverbruik en infrastructuur

De doorbraak van de elektrische auto brengt grote uitdagingen met zich mee, in het bijzonder voor het elektriciteitsnet en de infrastructuur. De beheerder van het elektriciteitsnet zal stevige investeringen moeten doen, zodat het net de zwaardere belasting aankan. Ook de nodige laadpaalinfrastructuur voorzien tegen 2026, zal een hele uitdaging zijn (ondanks de beloofde fiscale voordelen).

Experten verwachten dat bij 1 miljoen elektrische voertuigen het elektriciteitsverbruik met zo’n 5% (4 TWh) zal stijgen. Ook andere toepassingen zullen steeds meer geëlektrificeerd worden (zoals bijv toepassingen in industrie die veel energie vragen en warmtepompen voor de verwarming van huizen), waardoor het elektriciteitsverbruik nog verder zal stijgen.

Elektriciteitsmix jaarcijfers 2020 (bron: Elia & IPCC)

Hoe wordt die extra stroom opgewekt?

Een serieuze daling in het gebruik van auto’s die rijden op benzine of diesel en een sterke stijging van elektrische auto’s, dat is goed nieuws voor het klimaat, zou je denken. Maar die elektriciteit moet natuurlijk ook opgewekt worden. Hoe zal dat in België gebeuren?

Allicht zal hernieuwbare energie een flinke portie voor zijn rekening nemen. Maar ook als er geen zon of wind is (en dus geen hernieuwbare stroom) moeten we onze elektrische auto’s kunnen opladen. Bovendien is hernieuwbare energie op dit moment slechts goed voor zo’n 18,5% (15 TWh) van de huidige elektriciteitsmix.

De federale regering besliste om een CRM-mechanisme in het leven te roepen, een soort subsidiesysteem voor de bouw van extra gascentrales om de kernuitstap in 2025 op te vangen. Die gascentrales stoten natuurlijk veel CO2 uit, net als onze huidige wagens met een diesel- of benzinemotor.

Efficiëntie is key

Volgens verschillende studies blijft het echter een CO2-besparing om elektrisch te rijden tegenover rijden met een verbrandingsmotor (op diesel of benzine), ook al wordt de elektriciteit opgewekt met gascentrales. Dat heeft alles te maken met de efficiëntie van de verbranding.

Een verbrandingsmotor in een klassieke benzine- of dieselauto produceert naast energie vooral ook warmte. Een verbruik van 5 tot 6 liter diesel of benzine per honderd kilometer komt in kWh neer op een verbruik van 50 tot 60 kWh. Een elektrische auto doet dezelfde afstand met zo’n 20 kWh. Dat is dus 2 à 3 keer efficiënter, blijkt uit een studie van ingenieursvereniging IE-Net.

Het Belgische energiebeleid

Deze cartoon klopt dus niet helemaal (er is weldegelijk een "verbetering" qua uitstoot), maar toont wel de realiteit van het Belgische energiebeleid. De vraag is hoe groot het draagvlak zal zijn om over te schakelen op elektrische wagens, omwille van de voordelen voor het klimaat (lagere CO2-uitstoot), op een moment dat de federale regering koolstofarme kerncentrales vroegtijdig wil sluiten en vervangen door vervuilende gascentrales, met een hoge CO2-uitstoot en nefaste gevolgen voor het klimaat.

Kernenergie vergroot de positieve impact van elektrisch rijden

We kunnen de positieve impact van elektrisch rijden vergroten, door de elektrische wagens zoveel mogelijk op te laden met koolstofarme stroom! Een gascentrales stoot 40 keer meer CO2 uit dan een kerncentrale per geproduceerde kWh. De CO2-uitstoot van zonne-energie ligt ongeveer 2 keer hoger dan bij kernenergie. Windenergie en kernenergie hebben een gelijkaardige CO2-uitstoot. Voor deze berekeningen wordt voor elke energiebron rekening gehouden met de volledige levenscyclus. Bron cijfers: IPCC.

De positieve impact op het klimaat van een massale overschakeling op elektrische wagens is dus maximaal als we de elektriciteitsopwekking door gascentrales zoveel mogelijk beperken. Dat kan door de verdere uitbouw van hernieuwbare energie (voornamelijk zon/wind) én door de huidige Belgische kerncentrales te blijven gebruiken, die op elk moment koolstofarme elektriciteit kunnen opwekken, ook wanneer de zon niet schijnt of de wind niet waait!

Anders gezegd, elektrisch rijden is positief voor het klimaat, maar dan liefst met elektriciteit afkomstig van een CO2-arme energiebron, zodat de omschakeling naar elektrisch rijden een maximale positieve impact heeft. Laten we dus nog eens goed nadenken over die geplande kernuitstap.

Wat met waterstof?

Er wordt nu veel gespeculeerd over gascentrales die (gedeeltelijk) zouden werken op groene waterstof, waardoor er minder of geen CO2-uitstoot meer zou zijn. Dit is voorlopig nog verre toekomstmuziek, waar maar weinig van te verwachten is vóór 2050.

In de praktijk zal waterstof schaars blijven. Het zal in de eerste plaats ingezet worden op die plaatsen waar het erg moeilijk is om de CO2-uitstoot op een andere manier weg te werken. Grootste potentieel voor waterstof wordt gezien als grondstof in de industrie en als brandstoffen voor de internationale scheep- en luchtvaart. Waterstof gebruiken om je elektrische wagen op te laden, is niet meteen het beste idee: om waterstof te maken, heb je grote hoeveelheden elektriciteit nodig. Die waterstof daarna terug omzetten in elektriciteit om je auto op te laden, is niet efficiënt. Bij elke omzetting gaat immers energie verloren. Als je elektriciteit rechtstreeks kan gebruiken, heeft dat altijd de voorkeur.

Elektrisch rijden is de toekomst

De toekomst is aan de elektrische wagen én aan koolstofarme energiebronnen (hernieuwbare energie + kernenergie) om het elektrisch wagenpark van de toekomst op te laden.

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer