Er is een fout opgetreden, probeer het later opnieuw.

Op de hoogte blijven via onze nieuwsbrief?

Belgische elektriciteitsmix: jaarcijfers 2020
Belgische elektriciteitsmix: jaarcijfers 2020

Belgische elektriciteitsmix 2020: kernenergie zorgt voor 39% van onze elektriciteit

Aan het begin van elk jaar publiceert Elia, de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet, een analyse van de elektriciteitsproductie in België van het afgelopen jaar.

Deze analyse bevat het aandeel van de verschillende energiebronnen die voor België elektriciteit opwekten in 2020: fossiele energie uit gascentrales, kernenergie, windenergie (onshore en offshore), zonne-energie, biogas en een categorie “others” (o.a. waterkracht, biomassa en kleine productie-eenheden fossiel of wind/zon <25 MW).

Kernenergie blijft belangrijkste energiebron van de Belgische elektriciteitsmix

De Belgische kerncentrales hebben afgelopen jaar zo’n 31,7 TWh koolstofarme elektriciteit geproduceerd, goed voor 39,1% van de Belgische elektriciteitsmix. Het blijft opvallend dat de regering de grootste bron van onze elektriciteitsproductie, die bovendien een lage CO2-uitstoot heeft, binnen enkele jaren wil sluiten en vervangen door gascentrales, met een CO2-uitstoot die 40 keer hoger ligt.

Gascentrales zorgden het afgelopen jaar al voor 34,4% van onze elektriciteit (27,8 TWh). Het is daarmee de tweede grootste bron van onze elektriciteitsproductie. Dat aandeel zal nog fors toenemen wanneer alle Belgische kerncentrales in de loop van de volgende 5 jaar de deuren moeten sluiten. Het grote verschil tussen beide energiebronnen is de CO2-uitstoot.

Sterke stijging voor hernieuwbare energie

Voor 2020 bedroeg de productie van hernieuwbare energie (offshore/onshore windproductie en productie van zonne-energie) 18,6% van de Belgische elektriciteitsmix. In absolute cijfers betekent dit een sterke stijging t.o.v. vorig jaar (van 11,5 TWh in 2019 naar 15,1 TWh in 2020).

Deze evolutie is gelinkt aan een aantal factoren. Zo had je de gunstige weersomstandigheden afgelopen jaar: een lente en zomer met veel zon, en regelmatig stevig stormweer. We stellen ook een stevige toename vast van de geïnstalleerde capaciteit (van 3.796 MW eind 2019 naar 4.670 MW eind 2020 voor windenergie en van 3.887 MW eind 2019 naar 4.788 MW eind 2020 voor zonne-energie).

Een mooi resultaat, dat we alleen maar kunnen toejuichen! De combinatie van hernieuwbare energie en kernenergie zorgden ervoor dat de Belgische elektriciteitsmix het afgelopen jaar voor zo’n 58% koolstofarm was. Een mooi voorbeeld van de complementariteit tussen beide koolstofarme energiebronnen! In onze strijd tegen klimaatverandering zullen we in de toekomst álle CO2-arme energiebronnen nodig hebben.

Verklaring lagere nucleaire productie

We kunnen er niet om heen: de elektriciteitsproductie van de kerncentrales lag in 2020 een stuk lager dan het jaar voorheen (31,7 TWh in 2020 versus 41,4 TWh in 2019). De Belgische kerncentrales klokken af op een beschikbaarheid van (slechts) 62% voor het jaar 2020.

De verklaring hiervoor is simpel: er stonden in de loop van 2020 heel wat geplande revisies en onderhoudsbeurten in het kader van de exploitatieverlengingen van Doel 1, Doel 2 en Tihange 1 (LTO, Long Term Operations) op de planning.

Deze onderhoudsbeurten hebben langer geduurd dan aanvankelijk aangekondigd.

  • Tihange 1: De oorspronkelijk geplande heropstartdatum van Tihange 1 werd aangepast (naar eind 2020), naar aanleiding van een onverwacht probleem aan een koelwateropslagtank, dat zich voordeed tijdens de voorbereidingen voor de heropstart van de eenheid. De herstelling heeft enige tijd in beslag genomen vanwege de grootte en de locatie van de tank.
  • Doel 1 & 2: De heropstartdata werden aangepast omwille van de genomen coronamaatregelen en een belangrijk testprogramma voor bepaalde meetsystemen en voor de nieuwe turbine van Doel 2.

De duur van een revisie is altijd een beste schatting en kan veranderen afhankelijk van de omstandigheden. Dit is zeker het geval voor langdurige revisies, waarbij grote investeringen worden gedaan en waarbij uitgebreide testprogramma’s noodzakelijk zijn voordat de installaties opnieuw worden opgestart (safety first!). Al de nodige stappen moeten in alle sereniteit kunnen worden uitgevoerd.

Het goede nieuws is dat alle werken gerelateerd aan de LTO voorbij zijn en dat er voor Tihange 1, 2 en 3 alvast geen geplande revisies op het programma staan voor 2021. De verwachting is dat de beschikbaarheid voor dit jaar en de volgende jaren richting 90% gaat.

Impact van de coronacrisis

2020 zal natuurlijk de geschiedenis ingaan als het jaar van een nooit eerder geziene gezondheidscrisis. In tegenstelling tot andere landen zijn er vanwege COVID-19 géén productiecentrales stilgelegd (ook geen kerncentrales). De rechtstreekse impact op de Belgische elektriciteitsmix is daarom moeilijk te bepalen.

Het totale elektriciteitsverbruik in 2020 (81 TWh) was wel opvallend lager dan in 2019 (86,5 TWh), hoogstwaarschijnlijk een gevolg van de coronacrisis. Op het hoogtepunt van de lockdown (tijdens de eerste golf) piekte de verbruiksdaling op bepaalde momenten van de dag tot -25% tegenover het normale peil.

Wat na de kernuitstap?

Binnen 5 jaar, bij een volledige kernuitstap, verliezen we ongeveer 40% van onze elektriciteitsmix. Het is onmogelijk om die grote hoeveelheid elektriciteit volledig op een andere koolstofarme manier op te wekken. Zelfs met de sterke verdere ontwikkeling van hernieuwbare energie, zal het aandeel fossiele energie door de kernuitstap alleen nog verder toenemen.

De kerncentrales zijn een bijzondere troef die we niet verloren mogen laten gaan, op een tijdstip waarin tal van internationale organisaties en klimaatexperts (Internationaal Energie Agentschap, IPCC, Verenigde Naties, …) oproepen om de uitstoot van CO2 zo snel mogelijk terug te dringen. Bij een kernuitstap zouden de Belgische kerncentrales voornamelijk vervangen worden door fossiele alternatieven, die veel meer CO2 uitstoten en haaks staan op de klimaatambities van ons land.

De Belgische elektriciteitsmix zag er in 2020 als volgt uit (afgerond op 0,5%):

  • kernenergie: 39%
  • windenergie: 13,5%
  • zonne-energie: 5%
  • biogas: 2,5%
  • fossiel en andere: 40%

Voor deze berekeningen hebben we ons gebaseerd op het jaarlijkse persbericht van Elia.

De Belgische elektriciteitsmix: jaarcijfers 2020 (bronnen: Elia & IPCC)

Dit kan u ook interesseren…

Nucleair Forum: wie zijn wij?

Het Nucleair Forum verenigt het merendeel van de ondernemingen en instellingen die actief zijn in de toepassingen van kerntechnologie. Het Nucleair Forum wil de referentie bij uitstek zijn over kerntechnologie, zowel voor de pers, voor de beleidsverantwoordelijken als voor het grote publiek. Ontdek meer