Tsjernobyl, het slechte voorbeeld

Catastrofe in Tsjernobyl

De ernst van het ongeval van 26 april 1986 in Tsjernobyl kan niet in vraag gesteld worden. Die dag is één van de vier reactoren van deze centrale op hol geslagen en vernietigd. Enkele seconden later heeft een tweede ontploffing een gedeelte van het gebouw vernietigd. Zwaar radioactief puin van de reactor is dan in de onmiddellijke omgeving weggeslingerd, en heeft vele branden veroorzaakt.

Geen schadelijke gevolgen in België

Toen het grafiet van de reactor in contact kwam met de lucht is het in brand gevlogen. Daarbij ontsnapte een grote hoeveelheid radioactief materiaal in de atmosfeer. In de omgeving zelf was de radioactieve vervuiling zeer groot. Ze dreef bovendien af naar andere landen in Europa. De radioactiviteit veroorzaakt door het ongeval van Tsjernobyl bereikte ook België. Uit de metingen bleek dat ze hier geen schadelijke gevolgen had en dat de invloed ervan op het milieu uiteindelijk verwaarloosbaar was.

Menselijke fouten

Er was in Tsjernobyl een opeenvolging van ‘vrijwillige’ menselijke fouten. Het ongeval werd veroorzaakt door een slecht voorbereide proefneming, waarbij de automatische veiligheidssystemen werden uitgeschakeld. Het gebrek aan procedures is typisch voor het oude Sovjetsysteem, dat zich ook kenmerkte door een totaal gebrek aan veiligheidscultuur. In het Westen is die zorgvuldig opgebouwd, in de oude Sovjet-Unie gold er maar principe: produceren.

Geen beschermend omhulsel

De reactor in Tsjernobyl was een RBMK, een onstabiel type zonder beschermend omhulsel (Doel en Tihange beschikken over een dubbel omhulsel). De moderator of reactievertrager was brandbaar grafiet (in een PWR, het type reactor dat we in België hebben, is dat water).
Vermeldenswaard is dat bijna alle RBMK-reactoren ondertussen gesloten zijn. De Europese Unie heeft daartoe steun verleend. Belgische ingenieurs hebben bijgedragen tot de nodige verbeteringen in andere kerncentrales in Oost-Europa.

Three Mile Island

Het ongeval van maart 1979 in Three Mile Island, in de Verenigde Staten, toont aan dat PWR-reactoren beter beheersbaar zijn. Hier smolt door een reeks menselijke fouten een deel van de kernsplijtstof. Er was een beperkte uitstoot van radioactiviteit in de atmosfeer, maar uiteindelijk had dit ongeval geen gevolgen op grote schaal en bleef ook voor de lokale bevolking en het milieu de impact beperkt.

Lees meer:

Brochures SCK•CEN

• Three Mile Island – 30 jaar later
• Tsjernobyl – 20 jaar later