Er worden al oplossingen toegepast

Een eenvoudig principe

Het basisprincipe van het beheer van radioactief afval is om het af te zonderen van de biosfeer zolang het niveau van radioactiviteit niet van dezelfde grootte is als de natuurlijke radioactiviteit. Want ioniserende stralen zijn inderdaad schadelijk voor mens en omgeving.

Criteria

De twee belangrijkste criteria zijn de intensiteit van de radioactiviteit en de tijd die nodig is om deze radioactiviteit te reduceren. Deze twee criteria bepalen welke type opslag of berging vereist is.
De eerste fase van het afvalbeheer bestaat dus uit sortering en classificatie. Al naar gelang de categorie waartoe het afval behoort, wordt een conditionering toegepast waarbij het volume zoveel mogelijk wordt verkleind.

Opslag en berging

In afwachting van berging vindt ‘tussentijdse’ opslag plaats. Voor het meest radioactieve afval, en in het bijzonder de gebruikte splijtstof, kan die tijdelijke opslag lang duren omdat zowel de straling als de warmte die vrijkomt hoog zijn. Ook wanneer men de splijtstof opwerkt en dus het uranium recycleert, blijft er nog afval over dat  tijdelijke opslag vereist.

Voor kortlevend laagradioactief afval hebben heel wat landen al installaties gebouwd voor oppervlakteberging. Het afval wordt geïsoleerd door er verschillende barrières omheen te plaatsen om de verspreiding van radio-elementen te verhinderen. De berging wordt continu bewaakt en gevolgd, en dit gedurende 300 jaar. Dat is de tijd die nodig is om het niveau van de natuurlijke radioactiviteit te bereiken.

Voor langlevend hoog- of laagradioactief afval, worden er wereldwijd wetenschappelijke studies uitgevoerd. Die betreffen de berging in diepe en stabiele geologische lagen, die hun isolatievermogen gedurende miljoenen jaren hebben bewezen. Er bestaat vandaag een grote consensus over deze oplossing. Enkele landen gaan binnenkort dergelijke bergingsplaatsen openen.

En België?

De Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen (NIRAS) stelt in 2009 een Afvalplan op voor het langetermijnbeheer van middel- en hoogactief en langlevend afval (categorieën B en C). Dat plan wil NIRAS in 2010 voorleggen aan de regering. De Instelling wenst een principebeslissing over de strategie voor het langetermijnbeheer van dit radioactief afval. NIRAS zal de bevolking betrekken bij het hele ontwikkelingsproces van het Afvalplan via een stapsgewijs, progressief en participatief besluitvormings- en beslissingsproces.