Beheer van Belgisch radioactief afval aan de orde

NIRAS, de nationale openbare instelling die belast is met het beheer van radioactief afval, heeft aan de Koning Boudewijnstichting gevraagd om een "publieksforum" te organiseren rond het thema van het beheer van radioactief afval. Het is de bedoeling om op die manier de burgers bij het debat te betrekken.

Deze werkwijze kan op het eerste gezicht verrassend lijken. Het komt namelijk slechts vrij zelden voor dat de Belgische burgers officieel bij de politieke debatten worden betrokken, zeker wanneer het om een maatschappelijk probleem van een dergelijke omvang gaat. Dit proces kadert in het "Afvalplan", dat door NIRAS in de loop van 2010 aan de federale regering zal worden voorgelegd.

Het doel bestaat erin een langetermijnbeheer uit te werken voor langlevend radioactief afval (van de categorieën B en C). Dit afval vormt immers niet alleen het grootste gevaar voor het leefmilieu en de volksgezondheid, maar vooral werd er - in tegenstelling tot wat het geval is voor kortlevend radioactief afval - in België geen enkele institutionele beslissing genomen over een specifieke beheersoptie.

België produceert immers al meerdere decennia radioactief afval dat afkomstig is van de opwekking van elektriciteitsproductie uit kernenergie. Er werd besloten dat het kortlevende afval bovengronds zou worden opgeslagen in Dessel (in de provincie Antwerpen). Voor het hoogradioactief en langlevend afval liggen de oplossingen allesbehalve voor de hand: er moet een methode worden gevonden die voor een voldoende lange duur een maximale veiligheid garandeert. Dit is het thema waarover de burgers - via de twee hierboven vermelde instellingen - worden geraadpleegd.

Waarom heeft NIRAS voor de Koning Boudewijnstichting gekozen? De instelling rechtvaardigt haar keuze door het feit dat de stichting, gezien de talrijke projecten die ze in het verleden heeft uitgevoerd, op het gebied van burgerraadplegingen over een onbetwistbare deskundigheid en een goede reputatie beschikt, getuige daarvan de recente "Europese Burgerraadplegingen" die in de 27 Lidstaten van de Europese Unie werden uitgevoerd.

Het is belangrijk om erop te wijzen dat het project volledig door NIRAS wordt gefinancierd. Gerrit Rauws, directeur van de Koning Boudewijnstichting, benadrukt echter met klem dat "NIRAS op geen enkele wijze tussenkomt in de inhoud en wij de deelnemers volledig vrij laten om alle aspecten van het probleem te bespreken".

Wie zijn die deelnemers eigenlijk? Ze zijn met 32 (16 Nederlandstaligen en 16 Franstaligen) en werden gekozen uit een grote gegevensbank, waarvan wordt aangenomen dat die de verscheidenheid van de Belgische samenleving weerspiegelt, zowel wat de belangstelling voor het onderwerp als wat het beroepsprofiel van de kandidaten betreft.

De debatten en ontmoetingen tussen die 32 "uitverkorenen" en experts zullen tijdens drie weekends plaatsvinden. Na afloop zal een rapport worden opgesteld waarin hun mening, hun visie, hun ideeën en hun aanbevelingen nader zullen worden toegelicht.

Dit rapport zal op 1 februari aan NIRAS worden bezorgd, die het op haar beurt aan de federale regering zal voorleggen, samen met het "Afvalplan".

De doelstellingen en de werkmethode liggen dan wel vast, maar toch blijft een aantal vragen nog onbeantwoord. Hoe kan men beweren dat amper 32 mensen de verscheidenheid van de Belgische samenleving weerspiegelen? De directeur van de Stichting antwoordt daarop dat een groter aantal burgers de debatten en het goede verloop van het proces zou hebben bemoeilijkt.

Er is ook nog een ander niet onbelangrijk detail. De geselecteerde burgers zijn namelijk niet allemaal tweetalig, wat logisch is en bovendien zeer representatief voor de situatie in ons land. Maar hoe zullen ze dan met elkaar en met de experts kunnen debatteren? De directeur geeft toe dat de debatten vaak in twee taalgroepen zullen plaatsvinden. Moet dan ook niet worden overwogen om twee verschillende rapporten op te stellen? Het zou toch goed zijn om hierover even na te denken.

Het initiatief en de doelstellingen zijn zeker lovenswaardig, maar zal dit rapport wel een echte impact hebben op de politieke besluitvorming over het beheer van radioactief afval op ons grondgebied? Afspraak in 2010 voor de resultaten.

Vertaling van een artikel gepubliceerd in L'Echo op 04.12.2009. Het artikel is beschikbaar hieronder.

Meer weten:

• Het persbericht van de KBS: Nadenken over het beheer van radioactief afval
• De informatiebrochure van de KBS: Hoe beslissen over het langetermijnbeheer van hoogradioactief en langlevend afval?